તુજ સંગ પ્રીત લગાઈ સોના...

માનુનીઓના મોહના માધ્યમ એવાં સુવર્ણનાં આભૂષણો ભારતમાં હજારો વર્ષથી પહેરાય છે. અરે, ૧૦-૧૧મી સદીથી લગભગ આઝાદી સુધી ભારતનું ઘણુંખરું સોનું વિદેશીઓ લૂંટી ગયા, છતાં ભારતીયો પાસે અત્યારે ૨૫,000થી ૨૭,000 ટન સોનું ઘરમાં પડ્યું છે. આજે સોનું એક ગ્રામદીઠ રૂપિયા ૯૦૦૦ની આસપાસ વેચાય છે ત્યારે પ્રશ્ન થાય છે કે સદીઓ જૂનો આપણો સુવર્ણપ્રેમ હજી કેટલો સમય ટકી રહેશે?

- રાજેશ ભાયાણી

સુવર્ણ પ્રત્યેની ભારતીયોની પ્રીતિ યુગોથી પ્રચલિત છે. ઋગ્વેદમાં કહ્યું છે કે સૃષ્ટિનું સર્જન હિરણ્ય (સુવર્ણ) ગર્ભમાંથી થયું છે એટલે આ પ્રેમ આપણા ડીએનએમાં છે. રાજા દુષ્યંતે શકુંતલાને નિશાની માટે પોતાની વીંટી આપેલી અર્થાત્ સુવર્ણ એ કાળે પણ વિશ્વાસ અને પ્રતિબદ્ધતાનું પ્રતીક હતું. પરીક્ષિત રાજાના સોનાના મુગટમાંથી જ કળિયુગ આ જગતમાં પ્રવેશી શક્યો એમ કહ્યું છે. આમ સોનું સંસારની માયાનું પ્રતીક પણ છે.

એ.એલ. બશમે એમના પુસ્તક વન્ડર ધેટ વૉઝ ઈન્ડિયામાં લખ્યું છે કે બુદ્ધના સમય પછી ભારતીય વેપારીઓ વિદેશી ધરતી તરફ વેપાર માટે વળ્યા અને તેજાના, રેશમની નિકાસ છેક રોમ સુધી કરતા તથા બદલામાં સોનું લઈ આવતા. એક સમયે રોમનું ઘણુંખરું સોનું ભારત પગ કરી ગયું ને ત્યાં તંગી ઊભી થઈ ત્યારે રોમના તત્કાલીન શાસકે આદેશ બહાર પાડ્યો હતો કે ભારતીયોને સોનું ન આપવું!

આજે ૧૦ ગ્રામની સોનાની ચેન આશરે રૂપિયા એક લાખમાં પડે, જે મોટા ભાગના મધ્યમવર્ગી ભારતીયોની વાર્ષિક બચત જેટલી ગણાય. આઈઆઈએમ-અમદાવાદના ઈન્ડિયા ગોલ્ડ પૉલિસી સેન્ટરે કરેલા સોનાના ગ્રાહકોના સર્વેક્ષણ મુજબ સોનાનો સૌથી મોટો ગ્રાહકવર્ગ રૂપિયા બે લાખથી રૂપિયા દસ લાખ સુધીની વાર્ષિક આવક ધરાવતો મધ્યમ વર્ગ છે. સોનાની કુલ ખરીદીમાં આ વર્ગનો ૫૬ ટકાનો હિસ્સો છે. આ સર્વે ત્રણ વર્ષ પહેલાં થયો, એ પછી સોનાનો ભાવ ભારતમાં લગભગ બમણો થઈ ગયો છે, પણ ફુગાવાને કારણે બચત બહુ વધી નથી એટલે રૂપિયા ૯૦,૦૦૦ પ્રતિ ૧૦ ગ્રામના ભાવે મધ્યમ વર્ગનો સોનાની માગમાં પહેલાં જેટલો હિસ્સો જળવાઈ રહેશે કે કેમ એ પ્રશ્ન છે.